Helderheid & intensiteit
Een bijdrage van Sven Sabbe
Met muziek van drie componisten uit drie verschillende generaties ontvouwt dit concert een rijk landschap van energie, verfijning en verbeelding. Centraal staat de Noorse violiste Vilde Frang, die al meer dan tien jaar een bijzondere artistieke band onderhoudt met het Kammerorchester Basel. Wat haar telkens opnieuw aantrekt in dit ensemble is hun compromisloze intensiteit: een manier van musiceren die grenzen opzoekt, risico’s omarmt en de luisteraar meesleept in een voortdurend spanningsveld tussen controle en vrijheid.
Het concert opent met de ‘Vierde symfonie voor strijkers’ van Felix Mendelssohn Bartholdy. Mendelssohn schreef dit werk als tiener, maar de muziek verraadt al een opmerkelijke maturiteit. In deze symfonie bruisen jeugdige spontaniteit, dramatische flair en een bijna ontembare drang vooruit. Tegelijk klinkt er een fascinatie door voor de helderheid en elegantie van de achttiende eeuw – een muzikale wereld die Mendelssohn later ook opnieuw onder de aandacht zou brengen met zijn legendarische herontdekking van Bachs ‘Matthäuspassion’.
Die verbinding met het verleden krijgt een direct vervolg in het ‘Vioolconcerto in a’ van Johann Sebastian Bach. In handen van Frang en het Kammerorchester Basel klinkt Bach allesbehalve afstandelijk of academisch. Frang spreekt vaak over de invloed van historisch geïnformeerde ensembles op haar spel: over de fysieke energie van de strijkstok, over frasering die ontstaat uit ademhaling en beweging, over muzikanten die “op het puntje van hun stoel” spelen. Die levendige benadering maakt Bachs muziek intens aanwezig: dansant, pulserend en vol dramatische spanning.
Na Bach volgt Mendelssohns ‘Tiende symfonie voor strijkers’, een compacter en donkerder werk dan de openingssymfonie. Hier maakt de jeugdige lichtheid plaats voor een meer geconcentreerde expressie, met nerveuze ritmes en een onderhuidse onrust die vooruitwijzen naar de romantische wereld van de volwassen Mendelssohn. De symfonie vormt zo een boeiende brug tussen de barokke helderheid van Bach en de emotionele intensiteit van de negentiende eeuw.
In het ‘Vioolconcerto in E’ toont Bach vervolgens een andere kant van zijn meesterschap. Waar het ‘Concerto in a’ een zekere dramatiek draagt, overheersen hier lichtheid, souplesse en een bijna speelse elegantie. De dialoog tussen soliste en ensemble ontvouwt zich met een vanzelfsprekende vrijheid, gedragen door de transparante klankcultuur van het orkest.
Met de ‘Holbergsuite’ van Edvard Grieg krijgt het programma ten slotte een uitgesproken Scandinavische kleur. Geschreven ter ere van de achttiende-eeuwse schrijver Ludvig Holberg, grijpt Grieg terug naar barokke dansvormen, maar vult hij die met zijn karakteristieke harmonieën en lyrische warmte. De suite beweegt zich tussen statige grandeur en intieme melancholie, tussen nostalgie en frisse levendigheid, alsof verleden en heden elkaar voortdurend spiegelen.
Voor Vilde Frang is muziek maken meer dan het reproduceren van noten: het is een zoektocht naar aanwezigheid, spontaniteit en menselijke verbondenheid. Dat gevoel vindt ze niet toevallig vaak terug in de Benelux, waar volgens haar “iets in de lucht hangt”: een bijzondere voedingsbodem voor ensembles die traditie koppelen aan durf en vernieuwing. Het maakt deze avond niet alleen tot een ontmoeting met drie grote componisten, maar ook met een manier van musiceren die risico verkiest boven comfort, en die precies daardoor zo intens levend klinkt.
Sven Sabbe is musicoloog en content manager bij Muziekcentrum De Bijloke. Bekijk het volledige interview met Vilde Frang op www.debijloke.be/verhalen
