De Vlaamse romantiek
Een bijdrage van Sven Sabbe
Wat ligt er allemaal in de Vlaamse archieven verschoven? Het Ryelandt Trio zocht het op onze vraag met plezier uit, en presenteert vandaag drie onderbelichte, maar bijzonder kleurrijke werken uit het Vlaamse kamermuziekrepertoire. Drie pianotrio’s van Vlaamse componisten, elk met een uitgesproken eigen stem.
Eerst en vooral: Joseph Ryelandt, de Brugse componist naar wie het trio zich vernoemde. Zijn ‘Eerste pianotrio, opus 57’ is een werk dat het ensemble nauw aan het hart ligt, en groeide intussen uit tot een artistiek visitekaartje. Ryelandt, een sleutelfiguur uit het Brugse muziekleven, schreef dit werk tijdens de turbulente jaren van de Eerste Wereldoorlog. Ondanks die context ademt de muziek een diepgewortelde lyriek en een uitgesproken romantische gevoeligheid. Het tweedelige werk getuigt van een rijke verbeeldingskracht en een intense dialoog tussen de drie instrumenten. Hoewel Ryelandt stilistisch eerder conservatief bleef in een tijd van muzikale vernieuwing, schuilt net in die eigenzinnige trouw aan zijn taal een bijzondere kracht.
Vervolgens brengt het trio een zelden uitgevoerd werk van Charles-François Angelet: het ‘Grand trio, opus 3’. De herontdekking van het werk ontstond vanuit een zoektocht naar Gents repertoire en illustreert perfect de missie van het ensemble. Over Angelet is relatief weinig bekend, wat de uitvoering van zijn muziek des te intrigerender maakt. Zijn vierdelige trio balanceert tussen klassieke helderheid en vroege romantische expressie. Opvallend is de gelijkwaardige rolverdeling tussen de instrumenten: geen begeleidende piano met strijkers, maar een levendig samenspel waarin elke stem een eigen karakter en zeggingskracht ontwikkelt. Het werk biedt niet alleen luisterplezier, maar nodigt ook uit tot herwaardering van een componist die ten onrechte in de schaduw bleef.
Het programma sluit af met het ‘Pianotrio, opus 16’ van Joseph Callaerts, een componist die vooral bekendheid genoot als organist van de Antwerpse kathedraal. Zijn trio is een indrukwekkend en groots opgezet werk, waarin zijn achtergrond als organist duidelijk doorklinkt. De rijke, bijna orkestrale schrijfwijze en de volle klankwereld geven het stuk een uitgesproken dramatisch en soms zelfs theatraal karakter. Tegelijkertijd is het doordrongen van warme melodiek en een fijnzinnig gevoel voor samenspel. Zoals violist Jeroen De Beer zelf aangeeft: “Het werk van Callaerts was voor ons echt een openbaring. We blijven het elke keer met veel plezier spelen.”
Samen vormen deze drie composities een muzikaal parcours door Brugge, Gent en Antwerpen – niet alleen geografisch, maar ook stilistisch en historisch. Van de introspectieve romantiek van Ryelandt, over de elegante helderheid van Angelet, tot de monumentale klankwereld van Callaerts: dit concert onthult de veelzijdigheid en kwaliteit van het Vlaamse pianotrio-repertoire. Open je oren, laat je leiden langs vergeten parels, en geniet van deze ode aan componisten van eigen bodem; een repertoire dat het verdient om opnieuw gehoord en beleefd te worden.
Sven Sabbe is musicoloog en content manager bij Muziekcentrum De Bijloke
