Over Brahms, Haydn & Mendelssohn
Ray-Anne De Brandt
Johannes Brahms
Variaties op een thema van Joseph Haydn
Toen musicoloog Carl Ferdinand Pohl aan Johannes Brahms het manuscript van het onbekende Chorale St. Antoni bezorgde – dat hij foutief aan Joseph Haydn had toegeschreven – ging Brahms’ geniale verbeelding meteen aan het werk. In de zomer van 1873 schreef hij in het Beierse Tutzing acht variaties en een finale op het eigenaardige, pastorale thema. Met de variaties onthulde en herwaardeerde hij verborgen muzikale zaken. Het vrijwel onveranderde hoofdthema ademt in het beginstuk een herderlijke eenvoud, gedragen door een opvallende vijfmaatse frase. De tweede variatie weerspiegelt zijn liefde voor Romamuziek met explosieve contrasten, gevolgd door de weelderig versierde derde. In de zesde verklankt het orkest een dramatische jachtscène, waarna een teder duet een sierlijke verstilling brengt. De achtste onthult een mysterieuze, bijna sprookjesachtige klankwereld, knipogend naar Berlioz en Mendelssohn. De finale herneemt het hoofdthema in een groots opgebouwde chaconne, waarin een herhaalde baslijn en een vrije melodielijn allerlei kleuren en texturen verkennen tot ze uiteindelijk losbarsten in een extatisch hoogtepunt.
Joseph Haydn
Celloconcerto nr. 1 in C
Onder de adembenemende plafondschilderingen van de concertzaal van het Esterházy-paleis gingen vele werken van Haydn in première, waaronder zijn 'Celloconcerto nr. 1'. De componist vertoefde aan het hof van de familie Esterházy in Eisenstadt toen hij het meesterwerk vermoedelijk in de jaren 1760 schreef. Toch verdween het concerto lange tijd van de radar: pas in 1961 werd het manuscript in Praag herontdekt. In het Moderato presenteert eerst het orkest en vervolgens de cello het kwieke, stralende thema. Vlak voor de finale pronkt de cello even met zijn grootse virtuositeit. In het Adagio creëren solist en strijkers een ontroerende, sierlijke sfeer terwijl de blaasinstrumenten zwijgen. Na dit emotionele intermezzo dat eerder de beleving dan de uitvoering van de muziek in de verf zet, rondt het bruisende, dynamische 'Allegro molto' af met een kort muzikaal idee dat steeds terugkeert in verschillende vormen. Na een lange orkestinleiding sijpelt de cello bijna onhoorbaar binnen, maar creëert de meest briljante van de drie bewegingen.
Adrien Sassier
Katzen und Schatten
In dit symfonische gedicht ontvouwt zich een verhaal over de merkwaardige relatie tussen een slechtziende kat, verbeeld door de strijkers, en een lachende meeuw in de houtblazers. Het stuk wil eer betuigen aan de Duitse romantische muziek met verwijzingen naar o.a. Wagner, Strauss en Mahler, door de lens van een postmodernistisch, Frans oog. Een creatie die klinkt als een surrealistische droom.
SOV Composers’ Academy is een project van Symfonieorkest Vlaanderen dat jaarlijks de kans geeft aan jonge componisten die net afgestudeerd zijn of studeren aan Belgische conservatoria om een creatie te componeren die past in een concertprogramma van Symfonieorkest Vlaanderen. Een samenwerking tussen Symfonieorkest Vlaanderen, DE SINGEL en Muziekcentrum De Bijloke.
Felix Mendelssohn Bartholdy
Symfonie nr. 5 in D, opus 107, 'Reformatie'
Ter gelegenheid van de 300ste verjaardag van de Augsburgse Confessie (1530) componeerde Felix Mendelssohn zijn 'Vijfde symfonie', beter bekend als de 'Reformatiesymfonie'. Vanuit zijn eigen protestantse achtergrond schetst hij een muzikale reis door de geschiedenis van de Reformatie, doordrenkt van verwijzingen naar protestantse en katholieke tradities. De symfonie opent plechtig met het 'Dresden Amen' in polyfonie. Vanuit dit hemelse begin barst een storm los die Beethovens dramatiek evoceert. De volgende twee bewegingen brengen rust en lyriek, als een herinnering aan Mendelssohns 'Lieder ohne Worte'. Het vreugdevolle 'Allegro vivace' klinkt als een melodieuze aria met de strijkers in de hoofdrol en doet denken aan Haydns lichtheid. Het joodse thema 'Hevenu Shalom Aleichem' klinkt melancholisch in het langzame 'Andante'. De fluit opent de majestueuze finale met de vermaarde lutherse koraal 'Ein feste Burg ist unser Gott'; wellicht een eerbetoon aan Maarten Luther die een getalenteerd fluitist was. Mendelssohn verwerkt het thema tot een monumentaal hoogtepunt die het geloof in God verheerlijkt.
