|
C'est une histoire… une période…
Aulus(-les-Bains), déjà, c'est cerné géographiquement, c'est cerné par les montagnes.
Il n'y avait qu'une seule voie d'accès en 1942.
Ça pouvait être surveillé très facilement, parce qu'il y avait une gendarmerie à cinq kilomètres.
Donc en 1942, les personnes juives sont arrivées à partir du mois de mars. Elles sont restées jusqu'en janvier 1943, comme dans une prison à ciel ouvert.
Mon grand-père, lui, avait fait la guerre de 1914, dans les tranchées, et il avait son unique fils prisonnier en Allemagne pendant la guerre.
Donc quand les Allemands ont occupé le village, ça a été doublement difficile pour lui. Et, euh… Il avait l'esprit de leur résister, bien sûr.
Et cette nuit là, le 5 décembre 1942, c'est neuf personnes qui demandaient son aide.
Mais neuf personnes, c'était beaucoup. Et quand ma mère a entendu ça, elle a dit: si tu veux, moi je peux t'accompagner.
Elle avait 20 ans quand elle a fait le passage avec mon grand père. Et mon grand père avait un peu plus de 60 ans.
Ils sont partis à 3h du matin. Les Allemands étaient présents dans le village, les Allemands patrouillaient avec les chiens. Donc il fallait être extrêmement prudent, ne pas faire de bruit… Ils ont suivi la vallée d’Ars, jusqu'au port d'Espagne.
Ils ont marché pendant douze heures avant d'arriver sur la frontière. Aulus est à peu près à 750 mètres, et la frontière est à 2005.
Il fallait que les guides redescendent avant la nuit aussi, parce qu’en hiver, le jour tombe très vite.
Oui...
Le peuple qui oublie son histoire est condamné à revivre la même chose.
|
Het is een verhaal… een periode…
Want Aulus(-les-Bains) is ingesloten, geografisch gezien ingesloten, omringd door bergen.
Er was maar één toegangsweg, in 1942.
Het dorp kon eenvoudig worden bewaakt, want vijf kilometer verderop was er een politiestation.
Dus in 1942 kwamen de Joodse mensen aan, vanaf maart. Ze bleven tot in januari 1943, als in een openluchtgevangenis.
Mijn grootvader had in de oorlog van 1914 in de loopgraven gevochten, en zijn enige zoon was gevangen in Duitsland, tijdens de oorlog.
Dus toen de Duitsers het dorp bezetten, was dat dubbel zo moeilijk voor hem. En, eh… Hij was vastbesloten zich te verzetten, natuurlijk.
En die nacht, op 5 december 1942, vroegen negen mensen om zijn hulp.
Maar negen mensen, dat was veel. En toen mijn moeder dat hoorde, zei ze: als je wilt, kan ik met je meegaan.
Ze was 20 jaar oud toen ze de passage deed, met mijn grootvader. En mijn grootvader was iets ouder dan 60.
Ze vertrokken om 3 uur 's ochtends. De Duitsers waren aanwezig in het dorp, ze patrouilleerden met honden. Ze moesten dus extreem voorzichtig zijn, muisstil... Ze volgden de vallei van de Ars, tot aan de Spaanse grens.
Ze liepen twaalf uur lang voordat ze bij de grens aankwamen. Aulus ligt op ongeveer 750 meter hoogte, en de grens op 2005.
De gidsen moesten ook voor de nacht weer beneden zijn, want in de winter wordt het snel donker.
Ja...
Het volk dat zijn geschiedenis vergeet, is gedoemd die te herbeleven.
|