Tamar Halperin

Bach & new music
do 1
februari
  • do 1 feb
    20:00
    Kraakhuis
    €20.00
    Geweest

Programma

20:00 - aanvang concert

21:10 - einde (geen pauze)

 

 

Johann Sebastian Bach (1685 – 1750) - Prelude BWV 924 | Scherzo BWV 827 | Prelude BWV 926 | Prelude BWV 115 Ahn. | Tempo di Minuet BWV 829 | Prelude BWV 999 | Prelude BWV 939 | Suite voor luit BWV 997

 

Tamar Halperin (1976°) - “Baustelle” gebaseerd op Tempo di Minuet BWV 829 (2014)

Johann Sebastian Bach - Suite voor luit BWV 997 | Invention BWV 777 | Corrente BWV 839 | Prelude BWV 819

Baptiste Romain (1984°) - “Hommage à Georges Braque (Invention II)” (2006)

Johann Sebastian Bach - Prelude BWV 924 | Scherzo BWV 827

Graham Lynch (1957°) - “Ay!” (2006)

Johann Sebastian Bach - Sinfonia BWV 797 | Invention BWV 781 | Preambulum BWV 829

 

De Israëlische pianiste en klaveciniste Tamar Halperin is een veelzijdige artieste, dat is wel het minste wat je kan zeggen.

Het oeuvre van Bach: onuitputtelijk

Trouwe Bijloke-bezoekers herinneren zich misschien nog haar rol in Wunderkammer XXI, een jazz-project met Michael Wollny en de HR Bigband, enkele jaren geleden. Haar eerste passie is echter barokmuziek, die ze deelt met haar echtgenote Andreas Scholl. Tamar Halperin wijdt de hoofdbrok van dit programma aan de barok.

 

Behalve het onuitputtelijke oeuvre van Johann Sebastian Bach staan enkele korte hedendaagse stukken op de affiche. Het gaat om zeer recente werken van bevriende componisten, die elk hun zeer verschillende achtergronden in hun composities verwerken. Het enige werk dat zich echter expliciet op de muziek van Bach baseert, is “Baustelle” van Halperin zelf.

 

Uitvoerders

Tamar Halperin, klavecimbel

Programmatoelichting

Bach

Tot in de 18e eeuw liet Europa zich verdelen in diverse klavecimbelscholen: de Engelse virginalisten, de Amsterdammer Sweelinck, de Italiaanse extravaganties van Frescobaldi, de Franse gratie van Couperin... Het zijn de Duitsers die de verschillen allemaal opzuigen en een eigen internationaal gerichte synthese ontwikkelen. De bekendheid van Johann Sebastian Bach in zijn eigen tijd berustte niet zozeer op zijn reputatie als componist als wel op die van klavierspeler. Naast het doceren, componeren en musiceren was hij ook een veelgevraagd adviseur bij de bouw van nieuwe orgels (of herbouw van bestaande instrumenten) en in het Calvinistische Köthen werd hij geacht alle reparaties aan de klavecimbels van het hof uit te voeren.

 

Tot het einde van de achttiende eeuw lijkt het uit de titels alsof alle klaviermuziek uitsluitend voor 'cembalo' is geschreven omdat dat zo op de titelpagina staat. Dat gebeurde zelfs bij muziek die alleen op een piano goed kon worden gespeeld (bijvoorbeeld vroege Beethoven-sonates). Bovendien zagen achttiende-eeuwers de fortepiano nog niet als een zelfstandig muziekinstrument, maar als een variant van het klavecimbel, met hamertjes.

 

Bach heeft op verscheiden voorhanden types toetsinstrument gespeeld, o.m. op het teer en zacht klinkende clavichord waarvan de snaren werden aangeslagen en op het luider klinkende klavecimbel waarvan de snaren werden getokkeld. Maar Bach heeft ook de eerste instrumenten gekend die als pianoforte opmars begonnen te maken. Dit instrument, in 1700 in Firenze door Bartolomeo Cristofori uitgevonden, raakte vanaf 1730 meer en meer ingeburgerd in Duitsland, zeker in de streken waar Bach werkzaam was. De eerste Duitse pianobouwer was Gottfried Silbermann. Silbermann en Bach kenden elkaar. Ze hebben elkaar zeker ontmoet tussen 1730 en 1740. Op pianofortes werd het mogelijk om er op te spelen met dynamische schakeringen, wat het tokkelmechaniek van het klavecimbel niet of nauwelijks toelaat. Let wel, op het clavichord, dat in Bachs tijd in Duitsland een wijde verspreiding kende, kon al eeuwen lang forte, piano, crescendo en decrescendo worden gerealiseerd. Het dynamisch niveau van een clavichord is echter heel laag, waardoor de dynamische verschillen in een concertzaal nauwelijks tot hun recht komen.

 

Bachs zoon Carl Philipp Emanuel schreef in zijn 'Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen' dat een leerling het clavichord nodig had om te leren expressief te spelen, en het klavecimbel om de vingers sterk te maken. Feit is dat Bachs didactische klavierwerken, zoals de Inventionen, maar ook Das Wohltemperierte Klavier primair voor clavichord geschreven zijn. Ze werden daarop expressief, dus met dynamiek, gespeeld.

 

Bach werd geroemd als klavierspeler voor zijn technische en improvisatorische kwaliteiten. Veel van zijn klavierwerken begonnen als improvisaties en dat in de vele genres waarin hij zijn talent botvierde: Inventionen, suites, preludes, fugas, partitas, ouvertures, maar ook in klavierarrangementen van concerti van tijdgenoten.

Veel van Bachs preludes voor klavecimbel werden gecomponeerd vanuit een didactisch oogpunt en zijn vandaag nog steeds populair studiemateriaal onder (amateur)pianisten. De prelude heeft een vrij karakter en is niet of nauwelijks gebonden aan bepaalde compositorische voorschriften, zoals dat bij de fuga en andere contrapuntische genres wel het geval is.

De suites voor klavecimbel op het programma zijn arrangementen van suites voor luit en bevatten dansjes als de sarabande en gigue die in de Franse suite gangbaar waren.

 

Hedendaags werk

Over de hedendaagse composities zegt Halperin het volgende:
"Elk van hen heeft een verschillende muzikale background en schreef voor het klavecimbel met een eigen klank voor ogen. De Fransman Baptist Romain is een buitengewone vertolker van middeleeuwse en renaissance muziek. Zijn stuk ‘Hommage à George Bracque’ is een compositorische reflectie op de klavecimbelstijl van de Franse componisten van de 17e-eeuwse, in het bijzonder louis Couperin. Het werk opent met quasi geïmproviseerde en eerder dunne frases, en bouwt langzaam op naar een afsluitende sectie die veel sneller en energischer is op een manier die doet denken aan Louis Couperins Préludes non mesurés en de snelle tempi in daaropvolgende contrapuntische secties.’’

 

"De Brit Graham lynch is een veelzijdig componist met een sterke belangstelling in de banden tussen klassieke muziek en andere genres als tango nuevo, flamenco, jazz en café muziek. Die invloeden zijn aanwezig in zijn stuk Ay!, waarbij het klavecimbel dikwijls als een gitaar klinkt. "

 

"Denis Schüler is een Zwitses Hij studeerde drums, maar ook klassieke percussie vooraleer hij zich op de compositie gooide. Zijn stuk Losaida behandelt het percussieve aspect van het klavecimbel doorheen een exploratie van het concept ‘ostinato’."

 

Mijn eigen stuk Baustelle is het enige werk dat direct gerelateerd is aan Bach. Ik ontleen specifieke ritmes en figuraties uit Bachs "Tempo di minuet" BWV 829, maar schrijf totaal andere harmonieën voor, vooraleer gradueel en naadloos de transitie te maken naar Bachs origineel. Visueel zie ik het stuk als metalen omhulsel rond een oud architecturaal monument.’’

Privacy en Cookies

Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de webshop mogelijk te maken. U kunt cookies uitzetten, maar bepaalde delen van de website zullen niet langer werken. Muziekcentrum De Bijloke verwerkt en gebruikt persoonsgegevens bij ticketaankopen. Alle info in onze privacyverklaring: debijloke.be/privacy

Meer informatie