Koen Broos

Time Regained

Een nooit geziene atlas voor oude muziek
tentoonstelling
ma 17 januari - za 26 februari
17 januari
-
26 februari
  • 17 januari
    -
    26 februari
    Kabinet
    gratis

Op de Bijloke-expo ‘Time Regained’ wrikken Björn Schmelzer (GRAINDELAVOIX) en Margarida Garcia vastgeroeste ideeën over de muziekgeschiedenis los met een verrassende beeldenverzameling

(Deze expo wordt geopend met de lezing 'A la recherche...' van Björn Schmelzer op 17.01)

Aby Warburg was een van de eerste we­tenschappers die verbanden legde tussen beeldmotieven over tijden en culturen heen. De resultaten wou hij verzamelen in een spectaculaire, megalomane ‘beel­denatlas’ met de titel ‘Mnemosyne’ (naar de Griekse godin van het geheugen). ‘Mnemosyne’ nam de vorm aan van een tentoonstelling met zwart-witfoto’s die schijnbaar lukraak, zonder tekst of uitleg, in clusters bij elkaar geplakt werden op zwarte panelen. De ‘tentoonstelling’ bleef onafgewerkt na Warburgs plotse dood in 1929.

De expo bracht honderden beelden van antieke objecten en schilderijen samen volgens een niet te traceren logica of methodiek. Daarmee leek Warburg een visuele diagnose te willen stellen van de westerse cultuur. ‘Mijn methode is experimenteel’, aldus Warburg, ‘omdat ik documenten samenbreng uit zowel het domein van de letteren, als uit de beeldende kunsten of de wereld van religieuze en seculiere rituelen.’ 

Experimenteel was ook de dynamische presentatie zelf: Warburg ordende zijn beelden volgens onuitgesproken ‘associa­tieve allianties’, en niet vlakuit alfabetisch of op thema. Op die manier wilde hij de kijker aanmoedigen om zich zelf een weg te banen door het beeldenmateriaal en eigen associatieve allianties te smeden.

Met ‘Time Regained’ creëerden Margarida Garcia en Björn Schmelzer, artistiek leider van ons huisensemble Graindelavoix, een fascinerende expositie geïnspireerd op Warburgs ‘Mnemosyne’. Hun tentoonstelling presenteert letterlijk een andere kijk op muziekgeschiedenis: tien grote tafels boordevol beeldmateriaal laten de kijker reflecteren over de materialen, stromen en onderstromen binnen de wereld van oude muziek. In tegenstelling tot Warburg schikken ze hun beelden losjes en levendig over tafels, in plaats van ze op te hangen als tableaus. Het resultaat is een openge­vouwen, uitgestalde beeldencollectie die zich laat lezen als één grote, tiendelige partituur: een ‘beeldenatlas’, zeg maar, die erom smeekt uitgevoerd en geïnter­preteerd te worden.

Met Warburgs ‘associatieve alliantie’ als gebruikstool leggen Garcia en Schmelzer de vinger op de plooi- en maakbaarheid van de manier waarop we oude muziek bekijken en percipiëren. De circa 1500 beelden die ze verzamelden, reiken als geheel geen knipklare lezing aan, maar wrikken vastgeroeste ideeën over oude muziek los met verrassende invalshoeken, onvoorziene afslagen en onvermoede wendingen. Of, zoals de makers het zelf verwoorden: ‘Oude muziek kan volgens ons niet benaderd worden als de studie van een historisch repertoire in een bepaalde tijd, maar moet opgevat worden als iets met verschillende mogelijkheden, toekomsten, opvattingen, interpretaties.’

De uitgebreide catalogus ‘Time Regained. A Warburg Atlas for Early Music’ verscheen bij MER Gent (Borgerhoff & Lamberigts).

  • Open één uur voor aanvang van elk concert
  • In het Kabinet
  • Gratis 

De expo Time Regained stond geprogrammeerd voor seizoen 20/20, naar aanleiding van de voorstelling VAN EYCK DIAGRAMS ikv het themajaar “OMG! Van Eyck was here”. Omwille van covidrestricties betreffende culturele activiteiten werd deze expo verplaatst naar voorjaar 2022.