"Ik kan maar beter zwijgen, het niet meer weten, en luisteren": Christina op barokverkenning in de Machariuskerk

Op 7 juni kwam Florian Heyerick langs in de Sint-Machariuskerk, met zijn ensemble Ex Tempore en de Mannheimer Hofkapelle. Met werken van Bach, Graupner en Telemann op het programma liep de kerk al snel vol. Christina Vanderhaeghe doet voor ons verslag van haar verwondering op deze concertavond.



Pauken en trompetten in de Sint-Machariuskerk

Als een kerk volloopt dan moet er iets bijzonder te doen zijn. 

Er zijn gewone dagen, harde werkdagen en feestdagen. Onze wettelijke feestdagen, vaak gelinkt aan Bijbelse verhalen en tradities, daar hoort muziek bij. Ongelooflijk hoe oude religieuze muziek ons op kerkstoelen neerzet op een zonnige vrijdagavond in juni. Ontspanning kan ik het niet helemaal noemen: intens luisteren naar een hedendaagse uitvoering onder leiding van Florian Heyerick. We zijn met velen.

Ingehouden pauken en gedempte trompetten als openingsritueel. Welke richting gaat het uit? Een vraag die ik me vaker stel over planeet aarde, over gebeurtenissen die mijn verstand te boven gaan. En dus kan ik maar beter zwijgen, het niet meer weten, en luisteren naar deze muzikanten. Muziek, poëzie, kunst… goeie vruchten van getalenteerde mensen die er helemaal voor gaan. Zo moet het ook geweest zijn, 250 jaar geleden, wanneer Georg Philip Telemann(1681-1767) deze muziek componeerde. Een koning en keizer dragen een zware verantwoordelijkheid. De verwachtingen zijn hoog gespannen.

Perfect hoorbaar in de wijze waarop het barokorkest Mannheimer de boog gespannen houdt. Wat een magistrale bewerking, wat een geduld, om die oude muziek zo hedendaags te laten klinken! Als in een Griekse tragedie schuift het koor langs de zijbeuken naar voren. In het zwart geklede mannen en vrouwen: wordt het een feest of eerder het begraven van wie er is geweest? Zwart gaat overal bij.

Er is angst, er zijn vragen. Er zijn veel vragen waar we nauwelijks mee overweg kunnen. Deze uitvoering geeft geen antwoord. Geen valse beloften maar noten van weerspannigheid, van verlangen. Een sterke brug van vroeger naar hier en nu, muziek onverwoestbaar en sereen.

Even klare wijn in klare glazen op het kerkplein. Pauze in open lucht. De zon breekt door.

Vreemd hoe een Nieuwjaarscantate uit 1741 deze avond tot stilte brengt. Christoph Graupner schreef deze smeekbede, vrij vertaald: “God, wees ons genadig en barmhartig, dit jaar”. Niemand zit op onweer te wachten, al kunnen we het niet vermijden. Ook hier geen muziek die alles overwint, geen waarheden om te volgen maar een spanningsboog van ééngemaakte klank. Wat een kracht, zo verschillend van macht. Muziek die heel deze kerk inneemt. Geen routine hier, maar een avontuur voor muzikanten én voor een aandachtig verkennend publiek.

En dan is er Bach. Een laatste tocht door dit openingsconcert van het Barokfestival ‘Cydonia Barocca’. Altijd een verrassing, altijd een extra inspanning waard. Ik heb het werk al eerder gehoord en toch blijft het zo (h)eerlijk binnenwaaien. Muziek was z’n leven, en het volk kwam van her en der om hem aan het werk te zien, om hem toe te laten in harde tijden én op feestmomenten. Zo werelds klinkt die muziek, zo heeft Bach zijn eindig bestaan verlengd tot een tijdloze inspiratie voor vele generaties componisten, muzikanten, zangers. Ook deze eigenzinnige uitvoering blijft hangen, lang nadat het applaus is uitgedoofd.

We gaan traag naar buiten, op de snelheid van het koor. Aan het ondertussen leeggemaakte podium blijven we staan. Nog even.