Stef wijst ons op de kracht en pracht van oorlogspoëzie

Op 13 oktober stond ons podium weer eens boordevol topmuzikanten: het Antwerp Symphony Orchestra en Collgegium Vocale Gent brachten samen een grandioze uitvoering van het War Requiem van Benjamin Britten. Ook Stef Van Vynckt woonde dit concert bij, en deelt hieronder zijn focus op oorlogspoëzie met ons.

*

”My subject is War, and the pity of War. The Poetry is in the pity … All a poet can do today is warn.” Deze verzen sieren het titelblad van Brittens magistrale War Requiem. Een requiem bestaande uit delen van de traditionele Latijnse dodenmis (Dies Irae, Sanctus, etc.), zij het gesterkt in zijn boodschap door teksten van de Britse war poet Wilfred Owen.

Het is een onthutsende aanklacht tegen oorlog en zinloos geweld in het algemeen. Een boodschap die in het kielzog van 11 november, de herdenking van het einde van WOI, kracht bijgezet wordt. Wapenstilstand, tevens de dag waarop Owens moeder het hartverscheurende bericht kreeg dat deze een week voor het luiden van de kerkklokken gesneuveld was. De poëtische soldaat verwierf na de oorlog groot aanzien vanwege zijn kunde de gruwelijkheden van de loopgraven dermate rauw en hartverscheurend in verzen te schetsen. Het War Requiem blaast met een stervende soldaat zijn laatste adem uit: "I am the enemy you killed, my friend".

De zeggingskracht van de poëzie is waar het War Requiem voor mij begint. Daarom wilde ik me verdiepen in poëzie die door de Groote Oorlog getekend werd. Het lag voor de hand de dichtkunst van andere gelauwerde war poets te verkennen. Daarbij denk ik aan Robert Sassoon, en John McCrae, met zijn befaamde ‘In Flanders Fields’.

De Canadese luitenant-kolonel John Alexander McCrae diende tijdens WOI als het hoofd van een veldhospitaal in de Canadese artillerie. Hij startte met een kladversie van het gedicht op 2 mei 1915, in de tweede week van de strijd tijdens de Tweede Slag om Ieper. Er wordt beweerd dat de dood van zijn vriend, Alexis Helmer, Mcrae aanzette tot het schrijven van In Flanders Fields.

In Flanders Fields

In Flanders fields the poppies blow
Between the crosses, row on row,
That mark our place; and in the sky
The larks, still bravely singing, fly
Scarce heard amid the guns below.
We are the Dead. Short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow,
Loved and were loved, and now we lie,
In Flanders fields.
Take up our quarrel with the foe:
To you from failing hands we throw
The torch; be yours to hold it high.
If ye break faith with us who die
We shall not sleep, though poppies grow
In Flanders fields.

In 'Niemands Land: gedichten uit de groote oorlog' vertaalde en bewerkte Tom Lanoye 32 gedichten van jonge Britse dichters die in de Eerste Wereldoorlog de kommer en kwel van de oorlog beschreven – een aanrader als je het mij vraagt.

Graag deel ik ook nog volgend gedicht van mijn kompaan Luc C. Martens, de stadsdichter van Deinze, waarmee ik het warme genoegen heb een poëtisch-muzikaal duo te vormen. Luc portretteert intiem het verhaal van geliefdes, door oorlog gescheiden.

Afscheid

onder het blauwe hoedje staart ze
onzeker en bang. haar grote liefde
drukt koperen knopen in haar wang.
vandaag werd hij een nummer
in haar oren de kleine woorden.
handen losgelaten, armen gestrekt,
ijlt hij de straat uit. op haar netvlies
brandt zijn jeugdig gaaf gezicht
in elk blauw uur poetst hij zijn naam,
voelt hij haar warmte. onder zijn helm
ruikt hij aan honderd brieven,
kust haar op de postzegelranden

Privacy en Cookies

Deze website gebruikt cookies. U kan dit uitschakelen in uw browser, maar bepaalde delen van de website zullen niet langer werken. Muziekcentrum De Bijloke verwerkt en gebruikt persoonsgegevens bij ticketaankopen.

Alle info in onze privacyverklaring sluiten